• Anasayfa
  • Favorilere Ekle
  • Site Haritası
  • https://www.facebook.com/edebiyatcimiz

Göstermeye Bağlı Edebi Metinler




Cumhuriyet Döneminde Göstermeye Bağlı Edebi Metinler



  • Cumhuriyet döneminde Tiyatro, yeni Cumhuriyet’in ilkelerini halka aktarmada bir araç olarak hızla yaygınlaşmaya başlamıştır.

  • Bu dönemde çocuk tiyatrosu çalışmaları yapılmış, kadınlar sahnede daha çok yer almaya başlamış, devlet konservatuarı açılmıştır.

  • Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatında; değişen yaşam tarzının sonucunda yaşanan aile dramları, değer çatışmaları, köy gerçekliği, gelenekler, köyden kente göçün yarattığı problemler, toplumsal ve ekonomik adaletsizlikler, Osmanlı tarihindeki önemli olaylar ve kişiler konu olarak ele alınmıştır.

  • Sade, açık bir dille nazım nesir karışık olarak tiyatrolar yazılmıştır.

  • Geleneksel tiyatroyla (karagöz, orta oyunu vs.) modern tiyatronun özelliklerinin bir arada görüldüğü eserler ortaya konmuştur.

  • Bireysel duygu ve düşünceler de sosyal kurumlardaki değişimler de tiyatrolarda sahnelenmiştir.

  • Cumhuriyet dönemindeki ilke ve inkılâpların sonucunda akılcı ve bilimin öne çıktığı eserler yazılmıştır.

  • Bu dönemde epik ve absürt(uyumsuz, saçma) tiyatro çeşitlerinden yararlanılmıştır.

Absürt (Saçma, Uyumsuz) Tiyatro

1. Absürt tiyatroda, geleneksel tiyatronun kuralları ve düzenleri hiçe sayılır.

Absürt tiyatroya göre tiyatro, her şeyi anlamaktan, canlandırmaktan ziyade bir ses ve hareket düzenidir.

Bundan dolayı olaylar arasında bağ kurulması şart olarak görülmemiştir.

Birbirleriyle ilgisiz sesler, sözler, eylemler sahnede canlandırılmıştır.

2. Seyirciyi hayatı sorgulamaya yöneltir.

3. Klasik oyun örgüsünü reddeder.

4. Okuyucuya ve izleyiciye hikâyenin sonunu kendi zevkine ve anlayışına göre hayal etme imkânı verir.

5. Kahramanların psikolojisini anlatır.

6. Konuya göre dekoru reddeder.

7. Perde düzenine, serim, düğüm, çözüm bölümlerine önem verilmez.

8. Absürt tiyatro ürünleri saçma denilebilecek kurgularla ve sembollerle doludurDünya edebiyatında Samuel Beckett, Türk edebiyatında Güngör Dilmen (Canlı Maymun Lokantası adlı eseriyle) bu tiyatro çeşidinin önemli temsilcilerindendir.





EPİK TİYATRO

1. İsminden anlaşılanın aksine kahramanlık konuları işleyen tiyatro türü değildir.

2. İzleyiciye toplumsal çarpıklıkları eleştirip göstererek, izleyiciyi bu eleştirilere katmayı hedefleyen bir türdür. Bu anlamda toplumsal bir tiyatro türüdür.

3. Klasik tiyatrodaki gibi seyircinin kendisini oyunun içinde hissetmesi amaçlanmaz. İzleyen oyunla ilgili karar vermeye zorlanır.

4. Temelinde sosyalizm olan siyasal amaçlı bir tiyatro düşüncesidir.

5. Olaylar, durumlar parça parça verilir; arada bir şarkılar, türküler söylenir, anlatıcılar devreye girer.

6. Seyirci tam bir gözlemci olarak kalır. Acı duymak, sevinmek, coşkulanmak yerine durumlar üzerinde düşünür; kendisini ve olayları nasıl değiştirebileceğini anlamaya çalışır.

7. Sahneyi bir ideolojinin propaganda aracı olarak kullanır; seyircilerin kalbine değil, kafasına seslenir.

8. Bizde, Haldun Taner’in “Keşanlı Ali Destanı” adlı oyunu ilk epik tiyatro denemesidir.

 











HALDUN TANER (1915-1986)

  • Öykü ve oyun yazarıdır.

  • Eserlerinde çağının sorunlarını ortaya koymuş, eser kişilerinden hareketle çözümler de sunmuştur.

  • Epik tiyatronun, kabare tiyatrosunun bizdeki öncüsüdür.


  • Eserleri:
  • Öykü: Yaşasın Demokrasi, Şişhane’ye Yağmur Yağıyordu, On İkiye Bir Var, Sancho’nun Sabah Yürüyüşü, Ayışığında Çalışkur, Konçinalar, Yalıda Sabah
  • Tiyatro: Günün Adamı, Dışarıdakiler, Huzur Çıkmazı, Keşanlı Ali Destanı, Gözlerimi Kaparım Vazifemi Yaparım, Fazilet Eczanesi, Zilli Zarife
  • Portre / Anı: Ölür İse Ten Ölür Canlar Ölesi Değil

 

 


TURAN OFLAZOGLU (1932-…)

  • Tiyatro yazarıdır.

  • Oyunlarının konusunu, köyden ve Türk tarihinden almıştır.

  • Eserleri:
  • Tiyatro: IV. Murat, Deli İbrahim, Genç Osman, Kösem Sultan, Bizans Düştü, Sokrates Savunuyor

 








RECEP BİLGİNER (1922-2005)

  • Şiirleri de olmasına karşın tiyatrocu olarak tanınmıştır.

  • Oyunlarında toplumsal konuları işlemiştir.

  • Eserleri:
  • Tiyatro: İsyancılar, Sarı Naciye, Yunus Emre, Parkta Bir Sonbahar Günüydü, Mevlana, Ben Kimim, Karım ve Kızım

 








REFİK ERDURAN (1928-…)

  • Tiyatro eserleriyle tanınmıştır.

  • Tiyatro eleştirisi, fıkra, roman türünde de eserler vermiştir.

  • Eserleri:
  • Tiyatro: Cengiz Han’ın Bisikleti, Karayar Köprüsü, Bunu Yapan İki Kişi, Canavar Cafer

 








TURGUT ÖZAKMAN (1930-2013)

  • Tiyatro, roman, araştırma inceleme gibi alanlarda eserler vermiştir.

  • Eserlerinde çoğunlukla Türk tarihinin çeşitli evrelerini ele almıştır.

Roman

  • Korkma İnsancık Korkma, 1994.
  • Romantika, 2000.
  • 19 Mayıs 1999 Atatürk Yeniden Samsun'da (İki Kitap/İki Cilt), 2003.
  • Şu Çılgın Türkler, 2005.
  • Diriliş - Çanakkale 1915, 2008.
  • Cumhuriyet - Türk Mucizesi, Bilgi Yayınevi, 2009.
  • Cumhuriyet - Türk Mucizesi 2, Bilgi Yayınevi, 2010.
  • Çılgın Türkler - Kıbrıs, Bilgi Yayınevi, 2012.

Yayımlanan Oyunları

 Pembe Evin Kaderi, Ocak (oyun), Kanaviçe (oyun), Paramparça (oyun), Duvarların Ötesi, Töre (oyun)Masum Katiller...


 






ORHAN ASENA (1922-2001)

  • Edebiyata şiirle başlamış, tiyatro yazarı olarak tanınmıştır.

  • Gılgamış Destanı’ndan esinlenerek yazdığı “Tanrılar ve İnsanlar” oyunuyla ünlenmiştir.
  • Tarihten aldığı olayları ve topluma mal olmuş kişileri konu edinmiştir.

  • Eserleri:
  • Tiyatro: Tohum ve Toprak, Hürrem Sultan, Tanrılar ve İnsanlar, Fadik Kız, Atçalı Kel Mehmet, Karacaoğlan, Ölü Kentin Nabzı

 

 

 




CEVAT FEHMİ BAŞKUT (1910-1971)

  • Konularını insanlar arasındaki çatışmalardan alan ve kişileri çoğunlukla ahlak bakımından eleştiren tiyatro yapıtlarıyla tanınmıştır.

  • Gazetecilik yönü de vardır.

  • Günlük toplum sorunlarını ele almış, toplumun duygularını ve hayal kırıklıklarını işlemiştir.

  • Eserleri:
  • Tiyatro: Paydos, Büyük Şehir, Küçük Şehir, Ayarsızlar, Harput’ta Bir Amerikalı, Sana Rey Veriyorum, Soygun, Cleopatra’nın Mezarı, Kadıköy İskelesi, Makine, Ayna, Hacı Yatmaz, Göç, Emekli, Koca Bebek, Buzlar Çözülmeden
  • Roman: Valide Sultan’ın Gerdanlığı, Dişi Aslan, Kadın Bir Defa Sevilir
  • Röportaj: Geceleri Bizi Kimler Bekliyor

 

 







GÜNGÖR DİLMEN (KALYONCU) (1930-2012)

  • Türk edebiyatında absürt (uyumsuz) tiyatro alanında başarılı eserler vermiştir.

  • Sağlam bir tiyatro tekniği şiirsel bir dili vardır.

  • Mitolojiden, söylencelerden başlayarak tarihsel, çağdaş, güncel, bireysel, toplumsal sorunlar üzerinde durmuştur. Klasik Yunan öğelerini kuruluş özelliklerini çağdaş özü aktarmada ustaca kullanmıştır.

  • Mitolojiden yararlanarak oluşturduğu Midas üçlemesi ile tanınmıştır. “Midas’ın Kulakları”,“Midas’ın Kördüğümü” ve “Midas’ın Altınları” yapıtlarından oluşan bu üçlemede Frigya kralı Midas’ın tutkularını ve yanılgılarını anlatmıştır.

  • Eserleri:
  • Tiyatro: Midas’ın Kulakları, Midas’ın Altınları, Midas’ın Kördüğümü, Canlı Maymun Lokantası, Deli Dumrul, İttihat ve Terakki, Ak Tanrılar, Bağdat Hatun, Hasan Sabbah, Kurban, Akad’ın Yayı, Devlet ve İn-san, Troya İçinde Vurdular Beni, Anzavur

 


 





MUHSİN ERTUĞRUL (1892-1979)

  • Türk tiyatrosunun en önemli şahsiyetlerindendir.

  • Batı tiyatrosunu Türkiye’de kurumsallaştırmıştır.

  • Sadece tiyatrocu değil bu alanda fikir yazıları yazmıştır.

  • Eserleri:
  • Yapıtları: Yasin Efendi, Renkli Fener, İnsan ve Tiyatro Üzerine Gördüklerim, Benden Sonra Tufan Olmasın










 

 

VEDAT NEDİM TÖR (1897-1985)

  • Makale ve fıkra yazarlığının yanı sıra roman ve sahne oyunlarıyla tanındı.

  • Toplumcu gerçekçi sanatçılardandır.


  • Eserleri:
  • Tiyatro: İşsizler, Üç Kişi Arasında, Fevkalasriler, Kör, Hayvan Fikri Yedi, Köksüzler, İmralı’nın İnsanları, Değişen Adam, Sanatkâr Aşkı, Hep ve Hiç, Siyah- Beyaz, Aşağıdan Yukarı, Sahte Kahramanlar

 

 


Yorumlar - Yorum Yaz