• Anasayfa
  • Favorilere Ekle
  • Site Haritası
  • https://www.facebook.com/edebiyatcimiz

CUM. DÖN. ÖĞRETİCİ METİNLER

CUMHURİYET DÖNEMİ’NDE ÖĞRETİCİ METİNLER

 

 

 

  • Öğretici metinler bakımından bu dönemde büyük ilerlemeler kaydedilmiş; deneme, makale, gezi yazısı, hatıra, fıkra, eleştiri… Alanlarında önemli eserler verilmiştir.

 

  • Bilgi verme, düşündürme, açıklama amaçlanmış; metnin yapısı dil ve anlatımı, kullanılan motifler bu amaçlara göre belirlenmiştir.

 

  • Kurtuluş Savaşı’ndan yeni çıkmış olan ülkenin Atatürk ilke ve inkılâpları doğrultusunda büyük bir kalkınmaya girişmesi sonucunda millete ve milletin kültürüne yönelmiş, Anadolu ve Anadolu insanı konu edilmiştir.

 

  • Öğretici metinlerde günlük konuşma dilindeki Türkçe sözcükler, halk söyleyişlerindeki tamlamalar kullanılır; Arapça ve Farsça sözcüklere fazla yer verilmez.

 

  • Bu dönem yazarları, öğretici metinlerde terim ve kavramları, gündelik hayata ait sözcük ve sözcük gruplarını kullanarak edebi bakımdan güçlü bir anlatıma ulaşmayı amaçlarlar.

 

  • Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatı öğretici metinlerinde yazı dilinin konuşma diline yaklaştırılması, açık ve sade bir dilin kullanılması daha fazla okura ulaşılmasını sağlamıştır.

 

 

 

Deneme

Nurullah Ataç, Sabahattin Eyüboğlu, Suut Kemal Yetkin, Cemil Meriç, Salah Birsel, Şevket Rado...

 

Fıkra-makale

Necip Fazıl Kısakürek, Mehmet Kaplan, Peyami Safa, Orhan Seyfi Orhon, Burhan Felek...

 

Anı

Ruşen Eşref Ünaydın, Falih Rıfkı Atay, Yusuf Ziya Ortaç, Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Halide Edip Adıvar, Vedat Nedim Tör,  Abdülhak Şinasi Hisar...

 

Gezi Yazısı

Reşat Nuri Güntekin, Falih Rıfkı Atay, İsmail Habip Sevük, Azra Erhat.

 

 

 

 

 

1. NURULLAH ATAÇ (1898 – 1957)


  • Deneme ve eleştiri türünde usta bir isimdir.

  • Batılı anlamda ilk deneme ve eleştiri yazılarının yazarıdır.

  • 1940’tan sonraki yazılarında Türkçeyi özleştirme çabası öne çıkar. Bu yüzden belli bir dönemden sonra  ‘’VE’’ bağlacını (Arapça) kullanmamıştır.

  • Anlatımda devrik cümlenin, konuşma dilinin gerekliliğini savunmuş ve bunları yapıtlarında uygulamıştır.

  • Roman ve hikaye türünde eseri yoktur.

 


Eserleri:


  • Deneme-Eleştiri: Günlerin Getirdiği, Karalama Defteri, Sözden Söze, Ararken, Diyelim, Söz Arasında, Okuruma Mektuplar.
  • Günlük: Günce.

 




2. SUUT KEMAL YETKİN (1903 – 1980)


  • Deneme inceleme ve eleştiriyle tanınmıştır.

  • Yazın dünyasına Suut Saffet adıyla girmiştir.
  • Sanat, estetik, resim ve felsefe alanlarında eserler vermiştir.

  • Düşüncelerini açık ve yalın bir anlatımla kaleme almıştır.

  • Sanat, estetik, resim, felsefe konularında yapıtlar vermiş, bir çok dergide yine bu konularda yazılar yazmıştır.

 

Eserleri:


  • Deneme: Günlerin Götürdüğü, Edebiyat Konuşmaları, Edebiyat Üzerine, Düşün Payı, Yokuşa Doğru, Şiir Üzerine Düşünceler, Denemeler

  • İnceleme-Araştırma: Ahmet Haşim ve Sembolizm, Sanat Felsefesi, Edebiyatta Akımlar.

 

 


3. İSMAİL HABİP SEVÜK (1892 – 1954)


  • Milli mücadeleye destek veren önemli yazarlardandır.

  • İzmir’e Doğru” ve “Açıksöz” gazetelerinde başyazarlık yapmıştır.

  • Türk edebiyatı tarihi, anı, gezi yazısı gibi türlerde eserler vermiştir.

  • Yazarın tanımasını asıl sağlayan şey: Tanzimat sonrası Türk edebiyatını konu alan ve bir süre liselerde okutulan Türk Teceddüt Edebiyatı Tarihi adlı kitap olmuştur. MehmeT Rauf, Ahmet Haşim, Cenap Şahabettin gibi önemli edebiyatçıların katıldığı katıldığı tartışmalarda kitap, üslubunun akademik olmaması ve ders kitabı özelliği taşımamasından dolayı eleştirilmiştir. bütün bu eleştrilere rağmen yapıt, sıcak anlatımı ile öğrencilere Yeni edebiyatı sevdirmede büyük pay sahibidir.




Eserleri:


  • Edebiyat Tarihi – İnceleme: Türk Teceddüt Tarihi, Avrupa Edebiyatı ve Biz, Edebiyat Bilgileri

  • Gezi Yazısı: Tuna’dan Batı’ya Yurttan Yazılar

  • Anı: O Zamanlar

 




4. CEMİL MERİÇ (1917 – 1987)


"Bir çağın vicdanı olmak isterdim, bir çağın. Daha doğrusu bir ülkenin, idrakimize vurulan zincirleri kırmak, yalanları yok etmek, Türk insanını Türk insanından ayıran bütün duvarları yıkmak isterdim. Muhteşem bir maziyi, daha muhteşem bir istikbale bağlayacak köprü olmak isterdim, kelimeden, sevgiden bir köprü..."


  • Deneme türünün usta isimlerindendir.

  • Hisar dergisinde deneme ve eleştirilerinde Fil Dişi Kukeden başlığıyla yazılar yazmış ve bu kavramı edebiyatımıza kazandırmıştır.

  • Denemeleri dışında, edebiyat tarihi, felsefe, tarih çalışmaları ve çevirileri de vardır.

  • Yapıtlarında, toprağından kopan insanın trajedisi ve kendini bulma çabasının yanı sıra; Türk aydınlarının düştüğü amansız açmazı bütün çıplaklığıyla gözler önüne sermiştir.

 

 

Eserleri:

 

  • Araştırıma-İnceleme-Deneme: Bu Ülke, Mağaradakiler Umrandan Uygarlığa, Kırk Ambar, Işık Doğudan Gelir, Hint Edebiyatı,Bir Dünyanın Eşiğinde, Jurnal I-II

 





5. SABAHATTİN EYÜBOĞLU (1908 – 1973)


  • Türk kültürünü Anadolu hümanizmi kavramıyla açıklayarak yeni bir kültür yorumu getirmiştir

  • Yapıtlarında; Anadolu, Anadolu halkı, Atatürk tutkunluğu, demokrasi, halk sanatı, halk dili, halk eğitimi en çok üzerinde durduğu konulardır.

  • Eski Yunan ve Anadolu uygarlıklarıyla ilgili de çalışmaları vardır.

  • Deneme ustalarındandır; çevirileri de oldukça ünlüdür.

  • Montaigne'nin Denemeler'ini, La Fontaine'nin Fabl'lerını, Hayam'ın Rubailer'ini, Eflatun'un Devlet adlı eserini Türkçeye çevirmiştir.

  • Araştırma ve incelemeleri de vardır.

 

Eserleri:




Deneme: Mavi ile Kara, Sanat Üzerine Denemeler

İnceleme Köy:  Enstitüleri Üzerine, Yunus Emre’ye Selam...

 

 




6. ABDÜLHAK ŞİNASİ HİSAR (1883 – 1963)



  • İstanbul’un lüks semtlerini ve Boğaziçi’ni, eski aşklarını, eğlencelerini anlatmıştır.

  • ''Boğaziçi Medeniyeti'' kavramını edebiyatımıza kazandıran kişidir.

  • Geçmiş özlemiyle dolu anı ve romanlarıyla tanınmıştır.

  • Süslü, sanatlı, uzun cümlelerle;  anı, makale, öykü ve romanlar yazmıştır.

  • Anıları ve CHP roman yarışmasında (1942) üçüncü olan Fehim Bey ve Biz adlı romanı önemli eserleridir.

 

Eserleri:




  • Anı: Boğaziçi Mehtapları, Boğaziçi Yalıları, Geçmiş Zaman Köşkleri, İstanbul ve Pierre Loti

  • Roman: Fehim Bey Ve Biz, Çamlıca’daki  Eniştemiz, Ali Nizami Bey’in Alafrangalığı

 




7. RUŞEN EŞREF ÜNAYD1N

 



  • Mustafa Kemal Atatürk'ü Türk basınına tanıtan adamdır; aynı zamanda onun çalışma arkadaşlarındandır.

  • Sanatçı edebiyatımızda mülakat türünde başarılı eserler vermiştir.

  • Ruşen Eş­ref      edebiyatçılara; divan edebiyatı, Tanzimat, Servet-i Fünûn edebiyatı, Milli      edebiyat hakkında sorular yöneltir ve bu görüşle­riDiyorlar Ki” adıyla yayımlar. Bu eser, edebiyatımızın ilk ede­bi      mülakatıdır.

  • Mütareke  döneminde Anafartalar Kumandanı Mustafa Kemal ile Mülakat” adlı      eseri de beğeni toplar. Bu rö­portaj 1930′da kitap haline dönüştürülür.

  • Sanatçı Milli Mücadele Dönemindeki yazılarında tarihe önem verir, kaybettiğimiz toprakların acısını yaşar.

  • Sanatçının, İstanbul hakkında çok eser vermesi sanatçıya “İstanbul      Seyyahı” ve “Çeşmeler Kâşifi” sıfatlarını kazandırır.

 


ESERLERİ


  • Diyorlar Ki
  •  Anafartalar Kumandanı Mustafa Kemal ile Mülakat

 

MENSUR ŞİİRLERİ             

  •   Damla Damla İstiklal Yolunda Bayrağımız

        

 

 

 

 

 

8. SALAH BİRSEL

 

  • Salâh Birsel, 1919'da Balıkesir'de doğdu. İlk şiiri 1937'de Gündüz dergisinde çıktı.

  • Özgün bir üslupla yazdığı denemeleri sayesinde tanınmıştır.

  • Günlüklerini 1950'de Beş Sanat dergisinde yayımlamaya başladı.

  • Türk şiirinde özgün bir yer edinen Birsel daha çok aklın ve zekânın egemenliğini ön planda tutan, şairanelikten uzak, yergici şiirlere ağırlık verdi.

  • Asıl ününü 1970'den sonra yayımladığı 1001 Gece Denemeleri ve Salâh Bey Tarihi olarak adlandırdığı dizi kitaplarıyla elde etti.

  • Şair ve deneme yazarı Salâh Birsel 1999'da vefat etmiştir.

 

Yapıtları

 

  • Dünya İşleri,  Hacivat’ın Karısı, Kikirikname, Rumba da Rumba. (şiir)

  • Boğaziçi Şıngır Mıngır, Ah Beyoğlu Vah Beyoğlu, Kendimle Konuşmalar. (Deneme)

  • Bay Sessizlik, Hacivat’ın Günlüğü. (Günlük)

 




9. ŞEVKET RADO (1913-1988)


  • Şiir, hikâye ve fıkaralarla yazın hayatına girmiş; fıkra ve sohbetleriyle tanınmıştır.

  • Şevket Hıfzı imzasıyla Varlık dergi­sinde yayımlanmış şiirlerini yıllar sonra şairliğinin tarih­çesini ve şiirleri üzerine yazılmış eleştirileri de ekleye­rek "Şiirler" kitabında toplamıştır.

  • Sohbetleri, genellik­le, gençlere doğru yolu gösteren, onlarda yaşama se­vinci uyandıran, hayat yollarında karşılaşacakları güç­lükleri iyimser bir görüşle yorumlayan bir özellik taşır. Dili oldukça sadedir.

  • Radyo oyunları da oldukça meşhurdur.

  • Açık, rahat bir dil örgüsü vardır. Sohbet, deneme, radyo konuşmaları, gezi notları, fık­ra türünde ürün vermiştir.


          Eserleri


Şiir: Şiirler

Deneme-Sohbet: Eşref Saat, Ümit Dünyası, Hayat Böyledir, Aile Sohbet­leri 

Gezi: 50. Yılında Sovyet Rusya

 

 

 

 

 

 

 

 

 


Yorumlar - Yorum Yaz