• Anasayfa
  • Favorilere Ekle
  • Site Haritası
  • https://www.facebook.com/edebiyatcimiz

Serbest Nazım Toplumcu Şiir

                   Serbest Nazım ve Toplumcu Şiir                                       (1920-1960)



   Serbest Nazım: Genellikle ölçü ve kafiyeye bağlı bulunmayan, dizelerindeki hece sayısı değişik olan şiirlerdir. Servet-i Fünûn’dan sonra kullanılmaya başlanan bu nazım şekli günümüzde çok yaygınlaşmıştır. Ölçü ve kafiye şiire ahenk verir. Serbest nazımlarda ise bu ahenk aliterasyon ve asonanslarla sağlanır.

Serbest nazmın, şairlerin kullanışlarına göre pek çok çeşitleri vardır. Bunun için de henüz belirginleşmiş bir kuralı yoktur.

Toplumcu Şiir: Halkı ve halkın sorunlarını anlatan şiir türüdür. Nazım Hikmet ve Rıfat Ilgaz’ın şiirleri buna örnektir. Yirminci yüzyılın başlarında, neredeyse tüm dünyada eşzamanlı olarak gelişen siyasal ve toplumsal hareketlere bağlı olarak yeni bir edebiyat akımı doğar.

Toplumsal gerçekçilik ya da sosyalist gerçekçilik adı verilen bu akım; şiirden, edebiyatın ve sanatın her alanına kadar geniş bir yelpazede etkisini gösterir. Emekçilerin sorunlarını, emek-sermaye çelişkisini ve yaşamsal kaygılarını konu alan bu akım, “toplum için sanat” görüşünü temsil eder.

SERBEST NAZIM VE TOPLUMCU ŞİİR ÖZELLİKLERİ

  • Pragmatik, yani çıkarcı şiirdir.

  • Şiir tezlidir, savunulan bir görüş vardır ve bu görüş kendini şiirde belli eder.

  • Şair, toplumun bir parçası olduğu için şiirlerini toplumsal bir kaygı ile yazmalıdır.

  • Şair ancak toplum şiirleri yazarak kendini geliştirebilir. Bireysellikten önce kolektiflik vardır.

  • Dilin harekete geçiren gücünden, etkisinden yararlanılmıştır.

  • Söylev üslubundan yararlanılmıştır.

  • Materyalist Marksist bir dünya görüşü hakimdir

  • Geniş kitlelere hitap etmek, onları harekete geçirmek için yazılmıştır.

  • Şiirde biçimden çok içeriğe önem vermişler bu sebeple de ölçüsüz, kafiyesiz şiirler yazmışlardır.

  • Gelecekçilik (Fütürizm) akımından etkilenmişlerdir.

Gelecekçilik (Fütürizm): 20. yüzyılın başlarında İtalya’da ortaya çıkan bu akımın sanatçıları, şiirde temel öğelerin cesaret, isyan ve cüret olduğunu savunmuşlardır. Edebiyatın durgun değil hareketli, barışçıl değil kavgacıl olmasını istemişlerdir. Savaşı övmüşler ve geçmişi kötülemişlerdir. Türk Edebiyatında Nazım Hikmet, ünlü Rus şairi gelecekçi Mayokovski’den etkilenmiştir.

 

SERBEST NAZIM VE TOPLUMCU ŞİİRİN ÖNEMLİ                                      TEMSİLCİLERİ

 

TEMSİLCİLERİ

 

  • Nâzım Hikmet
  • Rıfat Ilgaz
  • Aziz Nesin
  • Ceyhun Atuf Kansu
  • Ahmed Arif
  • Ercüment Behzat Lav
  • Arif Damar
  • Şevket Süreyya
  • Vedat Nedim Tör
  • Enver Gökçe
  • Şükran Kurdakul
  • Mehmet Başaran

 

 


1. NAZIM HİKMET RAN VERZANSKİ(1902 – 1963)

 

  • Orhan Selim, Mümtaz Orhan gibi takma adları da kullanmıştır.

  • FERYAD-I VATAN

    Sisli bir sabahtı henüz
    Etrafı bürümüştü bir duman
    Uzaktan geldi bir ses ah aman aman!
    Sen bu feryad-ı vatanı dinle işit
    Dinle de vicdanına öyle hükmet
    Vatanın parçalanmış bağrı
    Bekliyor senden ümit.

  • Bu şiir onun ilk şiiridir ve 11 yaşındayken yazmıştır.

  • “Feryad-ı Vatan”: Şair 03 Temmuz 1913'te Balkan Savaşı yenilgisini ve düşmanın Çatalca’ya kadar ilerlemesini anlatıyor.

  • Toplumcu gerçekçi edebiyatın öncüsü olup ilk şiirlerini ölçülü ve uyaklı yazmıştır.

  • Eserlerinin teması oldukça geniştir, insanı anlatan her şeyi, özgürlüğü, sevgiyi, barışı, Memleket Hasretini ve en önemlisi hiçbir zaman yaşamaktan umudu kesmemeyi eserlerinin ana unsuru olarak kullanmıştır.

  • Rusya’daki öğrenim yıllarında Fütürist şair Mayakovski’nin sanat görüşünü benimsemiş, ölçülü ve uyaklı şiiri bırakmıştır.

  • Rusya’dan döndükten sonra öz, biçim ve tema bakımından yeni şiirleriyle serbest nazmın ve toplumcu şiirin ilk örneklerini vermiş; bu yönüyle pek çok şairi etkilemiştir.

  • Şiir dışında roman, tiyatro, masal, mektup gibi türlerde eserler vermiştir.

  • Memleketimden İnsan Manzaraları” ve Kuruluş Savaşı’nı anlattığı Kuvayı Milliye Destanı önemli eserlerindendir.


Eserleri:


  • Şiir: 835 Satır, Jakont ile Si-Ya-u, Memleketimden İnsan Manzaraları, Kuvayı Milliye Destanı, Şeyh Bedrettin Destanı, Saat 21-22 Şiirleri, Sesini Kaybeden Şehir

  • Tiyatro: Kafatası, Yusuf ile Menofis, Ocak Başında, Yolcu

  • RomanKan Konuşmaz, Yaşamak Güzel Şey Be Kardeşim, Yeşil Elmalar

  • Masal: Sevdalı Bulut

  • Mektup: Kemal Tahir’e Mahpushaneden Mektuplar










2. RIFAT ILGAZ (1911 – 1993)




  • Toplumcu gerçekçi bir şair ve yazardır.

  • Özellikle 1940’lı yıllarda yoksulların yaşamlarını anlattığı şiirleriyle, toplumcu gerçekçi şairlerin önemli temsilcilerindedir.

  • Ezilen yoksul insanların hayatını sade ve yalın bir dille anlatmıştır.

  • Markopaşa dergisinde mizahi yazılar yazmıştır.

  • En önemli eserlerinden olan Hababam Sınıfı, başlangıçta tiyatro olarak yayımlanmıştır. Bu eserini Dolmuş dergisinde Stepne mahlasıyla yazmıştır.

 



Eserleri:

  • Şiir: Sınıf, Yaşadıkça, Devam, Bütün Şiirleri, Yarenlik, Uzak Değil

  • Roman: Karartma Geceleri, Sarı Yazma, Karadeniz Kıyıcığında, Yıldız,Karayel

  • Mizahi Hikâyeler: Don Kişot İstanbul’da, Radarın Anahtarı

  • Mizahi Romanlar: Hababam Sınıfı, Pijamalılar, Bizim Koğuş, Geçmişe Mazi

 







3. CEYHUN ATUF KANSU (1919 – 1978)




  • Önceleri halk şiirinden etkilenen şair, 1940’lı yıllarda toplumcu gerçekçi şiire katılarak serbest şiirler yazmaya başlamıştır.

  • Atatürkçülüğün coşkulu bir destekleyicisidir.

  • Şiirleri dışında makale, hikâye, deneme türlerinde de yazan sanatçı, Dünyanın Bütün ÇiçekleriKızamuk Ağıdı adlı şiirleriyle sevilmiştir.


 

"Bana çiçek getirin, dünyanın bütün

çiçeklerini buraya getirin!"

Ölümden korkmayan ama yetiştirdiği bahçe yarım kalacak korkusuyla ölmek istemeyen kendisini ’’Bahçıvan’’ olarak adlandıran bir Köy Öğretmeni Şefik Sınığ'ın son sözlerdir.

 

Eserleri:

  • Şiir: Bağbozumu Sofrası, Bağımsızlık Gülü, Sakarya Meydan Savaşı, Yanık Hava

 







AHMED ARİF (1927-1991)


 

  • Şiirlerinde hep ezilen insandan yana olmuş ve ezilenlerin kardeşliğine vurgu yapmıştır.

  • Türkü, ağıt ve masalların hem içli, hem gür sesi ve özüyle beslenmiş, toplumcu şiirlerinden oluşan tek kitabı Hasretinden Prangalar Eskittim yayımlamıştır.

 





ARİF DAMAR (1925-2010)

 

 

  • Toplumsal içeriği yoğun, dilde ve biçimde dikkatli, titiz şiirleriyle tanınmıştır.

 

Şiir: Günden Güne, İstanbul Bulutu, Alıcı Kuş, Seslerin Ayak Sesleri, Alıcı Kuşu Kardeşliğin, Ölüm Yok ki, Ay Ayakta Değildi, Acı Ertelenirken, Yoksulduk Dünyayı Sevdik

 

 


 

ŞEVKET SÜREYYA AYDEMİR (1897-1985)

 

  • Türk tarihinde önemli rol oynayan önemli kişilikleri inceleyen eserleri ile ünlenmiştir.




  • Kendi yaşamını anlattığı Suyu Arayan Adam

  • Atatürk ve İnönü dönemlerini incelediği üçer ciltlik Tek Adam ve İkinci Adam adlı kitapları en ünlü yapıtlarıdır.

  • Toprak Uyanırsa adlı romanında bir Anadolu köyünün, bir aydının öncülüğüyle kalkınmasını anlatmıştır.

 





VEDAT NEDİM TÖR (1897-1985)



  • Şevket Süreyya Aydemir ve Yakup Kadri ile birlikte Kadro dergisi kurucuları arasında yer almıştır. Makale ve fıkra yazarlığının yanı sıra, romanı ve sahne oyunları ile tanınmıştır.

 

Oyun: İşsizler, Fevkâlasriler, Hayvan Fikri Yedi, Kör, Köksüzler, Üç Kişi Arasında

 






ENVER GÖKÇE (1920-1981)




  • Sosyalist düşünceyi benimseyerek toplumcu şiirler kaleme almıştır.

  • Şiirlerinde halk söyleyişinin olanaklarından yararlanmıştır.

 

Şiir: Dost Dost İlle Kavga, Panzerler Üstümüze Kalkarlar, Eğin Türküleri:

 







ŞÜKRAN KURDAKUL (1927-2004)

 

  • 1943-1953 yılları arasında çeşitli dergilerde yayımlanmış şiirlerinden sonra toplumcu-devrimci sanata yönelmiştir.

  • Şiirleri eleştirmenler tarafından genellikle “duyarlı ve söyleyiş ustalığını belli eden, kitleler önünde yüksek sesle okunmaya elverişli, toplumcu gerçekçi şiirler” olarak tanımlanmaktadır.

  • Toplumcu şiirlerin yanı sıra öykü, inceleme ve araştırmalarıyla da tanınmıştır.

 

Şiir: Tomurcuk, Zevklerin ve Hülyaların Şiirleri, Giderayak, Nice Kaygılardan Sonra, Halk Orduları, Acılar Dönemi, Ökselerin Yöresinde, İhtiyar Yüzyıla

Öykü: Tanığın Biri, Beyaz Yakalılar

Oyun: Zindandaki Şair:

 






 

MEHMET BAŞARAN (1926-…)

 


  • 1950’li ve 1960’lı yıllarda güçlenen Köy Edebiyatı hareketinin şiirde önde gelen temsilcilerindendir.

  • Toplumcu düşünceyi didaktizme yenik düşmeden şiirlerine sindirmeyi başarmıştır.

 

  • Şiir: Ahlat Ağacı, Karşılama, Nisan Haritası, Kocakent, Pıtraklı Memleket, Gök Ekin, Meşe Seli

  • Roman: Mehmetçik Mehmet

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


Yorumlar - Yorum Yaz