• Anasayfa
  • Favorilere Ekle
  • Site Haritası
  • https://www.facebook.com/edebiyatcimiz

Divan Nesri ve Sanatçıları

DİVAN NESRİ ve SANATÇILARI


 

 Genel Özellikleri

  • Düz yazıya inşa denilmiştir.
  • Düz yazılar münşeat adı verilen kitaplarda toplanmıştır.
  • Konudan çok söyleyişe önem verilir.
  • Arapça ve Farsça sözcük ve tamlamalar kullanılır.
  • Söz sanatlarına (özellikle seciye) ve mecazi kullanımlara sık yer verilir.
  • Ağırlıklı olarak dini konular işlenmiştir.
  • Tarih, gezi yazısı, bireysel ve toplumsal sorunlar da işlen­miştir.

Divan nesri aşağıdaki başlıklar altında bölümlere ayrılır


1. Sade Nesir

  • Halk için yazılmış dili ağır olmayan nesirlerdir.
  • Masal, destan ve efsaneler, dini-tasavvufi eserler sade nesirle yazılmıştır.
  • Mercimek Ahmet’in Kabusname’si, Kul Mesut’un Kelile ve Dimne’si, Evliya Çelebi’nin Seyahatname’si, sade nesre örnek eserlerdir.

2. Orta Nesir

  • Tarih ve bilim kitapları orta nesirle yazılmıştır.
  • Naima, Peçevi ve Âşık Paşazade Tarihi, Kâtip Çelebi’nin bilimsel eserleri orta nesre örnektir.

3. Süslü Nesir (Sanatkârane Nesir)

  • Sanatlı, secili, uzun cümleli nesirlerdir.
  • Hüner göstermek amacıyla yazılmış nesirlerdir.
  • Ahlaki ve felsefi kitaplar, bazı mektuplar süslü nesirle kaleme alınmıştır.
  • Sinan Paşa’nın Tazarru-name’si, Fuzuli’nin Şikâyetname’si, Veysi ve Nergisi’nin münşeatları süslü nesrin örnekleridir.

 

 

DİVAN NESRİ  SANATÇILARI


 

SİNAN PAŞA


  • 15. yüzyıl divan edebiyatı süslü nesir yazarıdır.
  • Süslü nesrin ilk temsilcisidir.
  • En önemli eseri seci ve söz oyunlarıyla yüklü süslü bir münacat olan Tazarru-namedir.

Eserleri:

  • Tazarru-name
  • Maarifname
  • Tezkiretü’l Evliya

 

 

MERCİMEK AHMET


  • 15. yüzyıl sade nesir yazarıdır.
  • II. Murat’ın isteği üzerine Farsçadan çevirdiği “Kabusna­me” sade nesir örneği bir nasihat kitabıdır.

Eseri:

  • Kabusname

 

ÂŞIK PAŞAZADE


  • 15. yüzyıl yazarıdır.
  • Tarih yazarı olarak ün yapmıştır.

Eseri

  • Tevarih-i Al-i Osman (“Aşık Paşazade Tarihi” olarak da anılır.)

 

 

SEYDİ ALİ REİS


  • 16. yüzyıl yazarıdır.
  • Donanma komutanıdır.
  • Sade bir dille denizcilikle ilgili kitaplar yazmıştır.

Eserleri:

  • Mir’atü’l Memalik (Hint seferini anlattığı gezi ve hatıra türlerinde bir eserdir.)
  • Kitabü’l Muhit (Denizcilik bilgileri)

 

 

PİRİ REİS


  • 16. yüzyıl yazarıdır.
  • Ünlü Türk denizcilerindendir.
  • Kitab-ı Bahriye’ deki haritalarla da tanınır.

Eseri:

  • Kitab-ı Bahriye (Denizcilik kitabı)

 

 

KÂTİP ÇELEBİ


  • 17. yüzyılda yaşamıştır.
  • Batı’da Hacı Kalfa diye bilinir.
  • Öğretici düz yazı eserleri vermiştir.

Eserleri

  • Cihannüma (Coğrafya)
  • Keşfü’z Zünun (Bibliyografya)
  • Mizanü’l Hakk (Dini ve bilimsel)
  • Fezleke (Tarih)
  • Tuhfetü’l-Kibar-i Esfarü’l Bihar (Büyüklerin deniz sefer­lerinden yadigar)
  • Tuhfetü’l Ahfar Fi’l Hikem Ve’l-Emsal Ve’l Eş’ar

 

 

EVLİYA ÇELEBİ


  • 17. yüzyıl seyahatname yazarıdır.
  • Osmanlıyı ve İran’dan Avusturya’ya kadar pek çok yeri gezmiştir.
  • Gezilerinde gördüklerini 10 ciltlik Seyahatname’sinde yazmıştır.
  • Bu eser; edebiyat tarih, coğrafya, etnografya vb. açısından en önemli eserlerden biridir.
  • Seyahatname yüzlerce hikâyeden oluşan bir antoloji gibi kaleme alınmıştır.
  • Seyahatname sade bir dille yazılmıştır. Bu eserde, yer yer abartılı üsluplara da rastlanır.

Eseri:

  • Seyahatname

 

 

NAİMA


  • 17. yüzyılda doğmuş 18. yüzyılda ölmüştür.
  • Tarih yazarıdır.

Eseri:

  • Naima Tarihi (Osmanlının 1591-1659 yılları arasındaki tarihi anlatılır.)