• Anasayfa
  • Favorilere Ekle
  • Site Haritası
  • https://www.facebook.com/edebiyatcimiz

Divan Şiiri Sanatçıları

       DİVAN ŞİİRİ SANATÇILARI
 

HOCA DEHHANİ

  • 13. yüzyılda yaşamıştır.
  • İlk divan şairidir.
  • Tasavvufun hâkim olduğu bir dönemde ilk kez din dışı konuları işleyen şairimizdir.
  • Dehhani'nin kelime anlamı ''nakışçıdır.'' III. Alaaddin Keykubat zamanında Anadolu'ya yerleşmiş ve Farsça 20.000 beyitlik Selçuklu Şehnamesi yazmıştır ancak bu eser günümüze gelememiştir.
  • Dehhani'nin bilinen dokuz gazeli ve bir kasidesinde tasavvuf izlerine rastlanmakla beraber herhangi bir tassavvufi ideoloji bulunmamaktadır
  • Divanı yoktur.
  • Eseri:
  • Selçuklu Şehnamesi (mesnevi)

 




MEVLANA


  • 13. yüzyıl tasavvuf şairidir.
  • Eserlerini Farsçayla keleme almıştır.
  • Her zaman aruz veznini kullanmıştır.
  • Yunus Emre’yle birlikte Anadolu’nun en önemli iki mutasav­vıf şairinden biridir.
  • İnsan sevgisini, hoşgörüyü öne çıkran bir anlayışla ele aldığı eserleriyle evrensel bir şairdir.
  • Gel ne olursan ol gel, felsefesiyle hareker etmiştir
  • Mevlevi tarikatının kurucusu olan oğlu Sultan Veled de ünlü bir şairdir.

  • Eserleri:
  • Mesnevi (26 bin beyit)
  • Divan-ı Kebir (Gazelleri ve rubaileri)
  • Fihi Ma-Fih
  • Mecalis-i Seb’a (Yedi Vaaz)
  • Mektubat


AHMEDİ


  • 14. yy divan şairidir.
  • “Divan” sahibi olan ilk şairimizdir.
  • Eserlerinde sade bir dil kullanmıştır.
  • Eserlerinde Oğuz Türkçesinin özellikleri görülür.
  • Cemşid ü Hurşit, İran kökenli bir aşk mesnevisidir.

  • Eserleri:
  • Cemşid ü Hurşit (mesnevi)
  • İskendername (mesnevi)
  • Divan


KADI BURHANEDDİN


  • 14. yy divan şairidir.
  • Tuyuğlarıyla ünlüdür.
  • Kayseri'de kadılık, Sivas’ta beylik hükümdarlık da yapan şair, bir savaşta esir düşerek ölmüştür.
  • Şiirlerinde dünya zevklerini konu edinmiştir.

  • Eseri
  • Divan



NESİMİ

  • 14-15. yy divan şairidir.
  • Bugünkü bilgilere göre akis sanatına edebiyatımızda ilk yer veren şair, Nesîmî'dir.
  • İmadüddin Nesimî, daha çok Seyid Nesimî mahlası ile tanınan, 14.-yy Hurûfi Türk şairi. Azerbaycan Türkçesinde ve Farsça divanların yanı sıra Arapça şiirler de yazmıştır
  • Tasavvuftan etkilenmiştir.
  • Sade bir dille, halka ulaşmaya çalışmıştır.
  • İnancı nedeniyle derisi yüzdürülerek öldürülmüştür.
  • Eserleri

  • Nesîmî'nin bilinen eserleri, Türkçe ve Farsça Divanları ile Hurufîlikle ilgili olan Mukaddimetü'l-Hakâyık'tır.



GÜLŞEHRİ

  • 14. yy divan şairidir.
  • Gülşehrinin Kırşehir'de Mevleviliği yaydığı ve zaviyede yaşadığı mahlasını da o zaman adı Gülşehir olan Kırşehirden aldığı bilinmektedir.
  • Tasavvufu konu edinmiştir.
  • “Kuşların dili” anlamına gelen “Mantıku’t Tayr” adlı tasavvufi alegorik mesnevisinde Kaf Dağı’na ulaşmak isteyen kuşların Hz. Süleyman’ın kuşu olan Hüthüt’ün ön­derliğinde yaptıkları yolculuğu anlatır.

  • Eserleri:
  • Mantıku’t Tayr (Feridüddin Attar'ın eseriyle aynı addadır)
  • Felekname
  • Ayrıca Aruz-ı Gülşehri ve Kuduri Tercümesi adlı başka eserleride vardır.




ŞEYHİ

---15. yüzyılın başta gelen önemli üç şairinden biridir. Şairimiz Şeyhi'nin esas adı Yusuf Sinaneddin'dir

  • 15. yy.ın en güçlü divan şairidir.
  • Tasavvuftan etkilenmiştir.
  • Harname adlı 126 beyitlik sembolik, alegoriktir, mesnevisiyle tanın­mıştır.
  • Bir fabl olan Hamame’de 

  • Eserleri:
  • Harname (mesnevi)
  • Hüsrev ü Şirin (Farsçadan çeviri, mesnevi Bu eserini tamamlayamadan vefat etmiştir. Eseri kız kardeşinin oğlu Cemâlî Germiyanî tamamlamıştır.)
  • Divan






AHMET PAŞA


  • 15. yüzyıl şairidir.
  • Bu yüzyılın Şeyhi’den sonraki en güçlü divan şairidir.
  • Fatih Sultan Mehmet’in hocasıdır.
  • 16. yüzyıl şairleri üzerinde etkili olmuştur.
  • “Kerem Kasidesi”yle oldukça sevilmiştir.
  • Eseri:
  • Divan




NECATİ BEY


  • 15. yy divan şairidir.
  • Mahallileşme akımını başlatmıştır.
  • Şiirlerinde atasözlerine ve halk söyleyişine yer vermiştir.
  • Türkçenin şiir dili olmasına katkıda bulunan şairlerdendir.

  • Eseri:
  • Divan

Ayağı yer mi basar zülfüne berdâr olanın
Şevk u zevk ile verir can ü seri döne döne

(Saçlarına asılanın ayağı yere mi basar ! Şevkle, zevkle döne döne canını da verir, başını da.)

  1.  




SÜLEYMAN ÇELEBİ


  • 15. yy divan şairidir.
  • Vesiletü’n Necat (Kurtuluş Vesilesi) adlı mesnevisiyle tanınmış ve sevilmiştir. Günümüzde de sevilen bu mesnevi Hz. Muhammet’in doğumunu anlatır ve “Mevlit” adıyla bilinir.
  • Eseri:
  • Vesiletü’n Necat



ALİ ŞİR NEVAİ


  • 15. yy divan şairidir.
  • Çağatay edebiyatının önemli temsilcisidir.
  • Şairliğinin yanında, düşünür ve devlet adamı kimlikleri de vardır.
  • Hamse sahibidir.

  • Eserleri:
  • Divan (dört tane)
  • Muhakemet-ül Lugateyn (Türkçenin Farsçadan üstün olduğu savunulur.)
  • Mecalisü’n Nefais (ilk tezkire)
  • Mizan’ül Evzan (Aruz vezniyle ilgili teorik bir eser)


TAŞLICALI YAHYA

  • 16. yy divan şairlerindendir.
  • Mesnevileriyle tanınır.
  • Hamse sahibidir.
  • Kanuni döneminde yaşamıştır,şehzade Mustafa'nın yakın arkaşıdır.
  • Şehzade Mustafa Mersiyesi meşhurdur.

  • Eseri:
  • Şah u Geda (mesnevi)


BAĞDATLI RUHİ


  • 16. yüzyılda yaşamıştır.
  • Azeri sahası şairidir.
  • Mevlevidir.
  • Toplumsal konuları işleyen bir şairdir.
  • Divan’ındaki terkib-i bend’iyle tanınır. Üzerine üç yüzden fazla nazire yazılan bu “terkib-i bent”e en güzel nazireyi Ziya Paşa yazmıştır.
  • Eseri:
  • Divan



FUZULİ


  • 16. yy divan şairidir.
  • Bağdat’ta yaşayan şair Azeri sahası Türk edebiyatının temsilcisidir.
  • Kerbela’da bir salgın hastalık sonucunda ölmüştür.
  • Şiirlerinde üç dili de kullanmıştır: Azeri Türkçesi, Arapça ve Farsça
  • Platonik aşkı anlattığı lirik şiirleriyle Türk edebiyatının en büyük gazel ustalarındandır.
  • Tasavvufun etkisiyle, beşeri aşkı ilahı aşka ulaşmak için bir basamak olarak değerlendirmiştir; bundan dolayı şiir­lerini acı çekmenin insanı olgunlaştıracağı düşüncesiyle yazmıştır.
  • Sevgiliye kavuşmak istemeyen, ayrılığın getirdiği acıdan hoşlanan bir şairdir. Bu düşüncesini “Aşk derdiyle hoşem el çek ilacumdan tabip / Kılma derman kim helakim zehri dermanundadır.” beytiyle anlatmıştır.
  • Bilimsiz şiiri temelsiz duvara benzeten şairin şiirlerinde dini-tasavvufi birikimi kadar tıp, kimya, matematik gibi bilimlerdeki birikimi de dikkat çeker.
  • Güzel bir naat örneği olan “Su Kasidesi”yle oldukça sevil­miştir.
  • Leyla ile Mecnun mesnevisinde Mecnun’un beşeri aşktan ilahı aşka yükselişini anlatır.
  • Divan şairlerini de halk şairlerini de etkilemiştir.

  • Eserleri:
  • Divan (Türkçe, Arapça ve Farsça)
  • Leyla ile Mecnun (mesnevi)
  • Şikâyetname (Süslü nesir örneğidir. Kanuni’nin ölümünden sonra kendisine verilmeyen maaşı vesilesiyle rüşvetçiliği, sosyal aksaklıkları konu edinen bir mektuptur.)
  • Hadikatü’s Süeda (Kerbela olayını anlatır)
  • Hadis-i Erbain Tercümesi (Kırk Hadis)
  • Risale·i Sıhhat ü Maraz (Sağlıkla ilgili)
  • Beng ü Bade
  • Enisü’l Kalb
  • Rind ü Zahit
  • Sakiname



BAKİ


  • 16. yy divan şairlerindendir.
  • Sultanü’ş Şuara (Şairler Sultanı) olarak tanınır.
  • Divan şiiri Osmanlı sahasında en olgun seviyesine Baki ile yükselmiştir.
  • Gazel ustasıdır.
  • Din adamı olmakla birlikte, tasavvuftan etkilenmemiş, din dışı konuları ele almış ve somut aşkı anlatmış bir şa­irdir.
  • Mahallileşme akımının etkisiyle sade İstanbul Türkçesiyle şiirler yazmış bir öncü isimdir.
  • Fuzuli gibi acıları anlatan bir şair değildir; rindane (zevk ve eğlenceye düşkün) bir şairdir.
  • Kanuni Sultan Süleyman tarafından korunmuştur.
  • Kanuni’nin ölümü üzerine terkib-i bend biçiminde yazdığı, en önemli eseri olan Kanuni Mersiyesi’yle tanınmıştır. Bu mersiye Divan’ında yer almaktadır.
  • Mesnevi yazmamıştır.
  • En önemli eseri Divan’ı olan şairin, Arapçadan çevirdiği eserleri vardır
  • Şiirleri, özellikle Şeyhülislam Yahya ve Nedim üzerinde etkili olmuştur.

  • Eserleri:
  • Divan
  • Fezail-i Cihad (Arapçadan tercüme)
  • Fezail-i Mekke (Arapçadan tercüme)
  • Hadis-i Erbain Tercümesi


NEF’İ


  • 17. yy divan şairidir.
  • Hiciv şairidir. (Ölümü de hicivleri yüzünden olmuştur)
  • Kaside ustasıdır.
  • Kasidenin genel yapısını bozan şairdir.
  • Sebk-i Hindi akımının etkisindedir.
  • Dili ağır ve süslüdür.
  • Övgüleri, daha çok kendi şairliğine dönüktür. Yani kasideleri fahriye türündedir.

  • Eserleri:
  • Divan (Farsça ve Türkçe)
  • Siham-ı Kaza (Kaza Okları, hicivlerini topladığı kitabı)



NABİ


  • 17. yy divan şairlerindendir.
  • Hikemi (öğretici, düşündürücü, felsefi) şiir tarzının en önemli temsilcisidir.
  • Düşünceye önem veren toplumcu yönü olan bir şairdir.
  • Çağının aksaklıklarını eleştirmiştir.
  • Şiirlerinde anlaşılması güç sözcüklere fazla yer vermez. Şeyhü’ş Şuara (Şairlerin Şeyhi) unvanıyla anılır.

  • Eserleri:
  • Divan (Türkçe ve Farsça)
  • Hayriye (Oğlu için yazdığı, didaktik bir mesnevi)
  • Hayrabad (mesnevi)
  • Tuhfetü’l Harameyn (Gezi yazıları)
  • Surname




AZMİZADE HALETİ

  • 17. yy’da rubaileriyle ün yapmıştır.
  • Rubai nazım şeklini edebiyatımızda kullanan en usta şairdir.
  • Rubailerini Divan’ında toplamıştır.

  • Eserleri:
  • Divan
  • Sakiname
  • Münşeat



NEDİM


  • 18. yy Divan şairidir.
  • Zevk ve eğlence şairidir.
  • İstanbul’un gezinti ve eğlence yerlerini şiirlerinde anlattığı için “İstanbul Şairi” olarak anılmaktadır.
  • Lale Devri’nin canlı, eğlenceli yaşamını şiirlerine aktarmıştır.
  • Dini şiiri yoktur.
  • Şarkı nazım şeklindeki eserleriyle sevilmiştir.
  • İstanbul Türkçesiyle başarılı gazel, kaside ve şarkılar yaz­mıştır.
  • Şiirlerinde halk dilinde yer alan deyim ve sözcükleri kul­lanmıştır.
  • Mesnevisi yoktur.
  • Mahallileşme akımının etkisiyle hece ölçüsüyle bir “türkü” yazmıştır.
  • Malumdur benim suhanım mahlas istemez, demiştir

  • Eseri
  • Divan



ŞEYH GALİP


  • 18. yy divan şairidir.
  • Divan şiirinin son büyük şairidir.
  • Mevlevi şeyhidir.
  • Sebk-i Hindi akımının temsilcisidir.
  • Sembolik, sanatlı ve ağır bir dili vardır.
  • Mahallileşme akımından da etkilenmiş, halk söyleyişine yakın dille şiirler de yazmıştır.
  • Mahallileşme akımının etkisiyle, heceyle yazdığı bir “şarkı”sı da vardır.
  • Eserleri
  • Divan
  • Hüsn ü Aşk (İlahi aşk uğrunda bir dervişin çekmek zorun­da olduğu çileleri, sembolik bir dille anlattığı bir mesnevidir.)