• Anasayfa
  • Favorilere Ekle
  • Site Haritası
  • https://www.facebook.com/edebiyatcimiz

İkinci Yeniciler

                  İKİNCİ YENİ
                   
  1954-1960

 




B
u dönemin yazarlarını SEKTECİ Ü  diye kodlayabiliriz. 

 

      İkinci Yeni, 1950'li yıllarda Edip Cansever, Turgut Uyar,Ülkü Tamer,Sezai Karakoç,Ece Ayhan,Cemal Süreya, Kemal Özer ve İlhan Berk  gibi şairlerin oluşturduğu bir topluluktur.

Garipçilere ve 1940 Toplumcu Gerçekçi Kuşağı’na tepki olarak doğmuştur.

   Garipçiler ve 1940 Toplumcu Gercekçi Kuşağı'nın etkilerinin yoğun olarak hissedildiği bir dönemde ortaya çıkmıştır.

İsim babası Muzaffer İlhan Erdost'tur. Akımın öncü şairi Ece Ayhan'a göre ise az kullanılan adıyla 'Sivil Şiir'dir.


  İkinci Yeni'
nin doğuşunu sağlayan kitap ise Cemal Süreya'nın Üvercinka'sıdır.

 
İlk örnekleri 1951-1959 tarihleri arasında Pazar Postası gazetesinde yayımlanmıştır. Gazete aynı zamanda İkinci Yeni şiirine beşiklik de etmiştir.

 
Türk şiirinde değişik imge, çağrışım ve soyutlamalarla yeni bir söyleyiş bulma amacında olan bir akımdır.


İkinci Yenicilerin Özellikleri

  • II. Yeni, şiirimizde çok uzun soluklu olmasa da geniş bir okuyucu kitlesi bulamasa da Türk şiirine yeni boyutlar getirmiştir.

  • Şiir için şiir” anlayışıyla hareket etmişler; erdem, ahlak, toplum ve gerçek gibi konuların şiirin dışında tutulması gerektiğini savunmuşlardır.

  • Onlara göre anlamlı olmak şiir için önemli değildir.
  •  

  • Onlara göre şiirde ahenk, ölçü ve uyakla değil; musiki ve anlatım zenginliği ile sağlanmalıdır.

  • Garip’teki gibi ortak bir hareket olmayıp bağımsız şairlerin benzer bir çizgide şiir yazmasıyla oluşmuştur.

  • İmgeci bir şiirdir.

  • Günlük konuşma dili dışlanarak kurulu dilin yapısı bilinçli olarak bozulmuş.


  • Farklı kaynaklardan gelen sözcükler ve yazarların kendilerince uydurduğu sözcükler sıkça kullanılmıştır.

  • Bilinçaltına yönelim vardır.

  •  Sürrealizm akımları İkinci Yeni şiirine kaynaklık eder.

  • Semboller ve kapalılık ön plandadır.
  • Hayal gücüne ve duyguya ağırlık verilmiş; insanın kalabalıklar içindeki yalnızlığı, sıkıntıları, çevresiyle uyumsuzluğu gibi konular işlenmiştir.

  • Şiirlerinde zaman zaman mitolojiden seçtikleri sözcüklere yer vermişlerdir: Tragedyalar, Phoneix, Antigon...

  • Sözcüklerin sen benzerliklerinden yararlanılmış; aliterasyon ve asonans gibi ses uyumlarından yararlanıomıştır

  • Alışılmamış bağdaştırma ve terkiplere yer verilmiştir.

 

 

1. CEMAL SÜREYA (1931 – 1990)

 

  • Kendine özgü söyleyiş biçimi ve şaşırtıcı buluşlarıyla, zengin birikimi ile duyarlı, çarpıcı, yoğun, diri imgeleriyle İkinci Yeni şiirinin en başarılı örneklerini vermiştir.

  • Papirüs dergisini çıkarmıştır.

  • Şiirlerinde Lirizm ve Erotizm temaları işlemiştiri

  • Şiirlerinde esprili bir dil ve iğneleme de diikkat çekmektedir.

  • ''A'' dergisinde yayımlanan ''Folklor Şiire Düşman'' başlıklı yazısında savunduğu düşünceleri ile yıllarca süren tartışmalar yaratmıştır.



  • ESERLERİ
  • ŞİİRÜvercinka, Göçebe, Sevda Sözleri,Beni Öp Sonra Doğur Beni, Göçebe, Sıcak Nal, Güz Bitiği

  • DENEME:Şapkam Dolu Çiçekle,Günübirlik.
  • MEKTUP:On Üç Günün Mektupları
  • SÖYLEŞİ:Güvercin Curnatası





ÜVERCİNKA

Böylece bir kere daha boynunlayız sayılı yerlerinden
En uzun boynun bu senin dayanmaya ya da umudu  
                                                              kesmemeye
Laleli'den dünyaya doğru giden bir tramvaydayız
Birden nasıl oluyor sen yüreğimi elliyorsun
Ama nasıl oluyor sen yüreğimi eller ellemez
Sevişmek bir kere daha yürürlüğe giriyor
Bütün kara parçalarında
                           Afrika dahil

Aydınca düşünmeyi iyi biliyorsun eksik olma
Yatakta yatmayı bildiğin kadar
Sayın Tanrıya kalırsa seninle yatmak günah, daha neler
Boşunaymış gibi bunca uzaması saçlarının
Ben böyle canlı saç görmedim ömrümde
Her telinin içinde ayrı bir kalp çarpıyor
Bütün kara parçaları için
                           Afrika dahil
.....
.....

 

 



 

2. TURGUT UYAR (1927 – 1985)




  • Kaynak dergisinin bir şiir yarışmasında ''Arz-ı Hal'' şiiri ikincilik kazanınca Nurullah Ataç’ın güvendiği şairler arasına girdi.

  • İkinci Yeni Şiir akımının önde gelen şairlerindendir.

  • Bireyin iç dünyasını, yanlnızlığını, kent yaşamının yarattığı parçalanmışlığı eserlerinde başarılı bir şekilde işlemiştir.

  • Önceleri bireysel duygulara yönelirken daha sonra toplumsal konulara yönelmiştir.

  • ''GÖĞE BAKMA DURAĞI'' adlı eseri Cumhuriyet Dönemiminin en iyi 12 şiirinden birisi seçilmiştir

  • ESERLERİ

  • ŞİİRArz-ı Hal, Türkiyem, Dünyanın En Güzel Arabistanı,Tütünler Islak,Toplantılar

 









3. SEZAİ KARAKOÇ (1933 – …)


  • Şiir üslubu bakımından, az çok İkinci Yeni’ye yakın sayılsa da şiirinde işlediği temalar, inandığı değerler bakımından şiirimizde yeni ve değişik bir sestir. 

  • İkinci Yeni'nin biçim olanaklarından yararlanarak İslami özle mistisizimle beslenen özgün şiirler geliştirmiştir.

  • Şiirlerinde madda-ruh çatışmasına yer vermiştir.

  • ''Her özün yeni bir biçimin yaratıcısı olduğuna inanmıştır.''

  • Şiir Sanatı ve Diriliş adlı dergileri çıkarmıştır.
  • Mona Rosa şiiriyle sevilmiştir.

  • Diriliş adında bir parti kurmuştur; bu parti kapatıldıktan sonra Yüce Diriliş adıyla yeniden parti kurmuştur ve bu parti hala faliyetini sürdürmektedir.




  • ESERLERİ

  • ŞİİR:Hızırla Kırk SaatZamana Adanmış Sözler, Sesler, Tahanın Kitabı, Kıyamet Aşısı, Ayinler, Gül Muştusu, Ateş Dansı, Leyla ile Mecnun, Körfez, Şahdamar, Ateş Dansı,Mona Rosa

  • DÜZYAZI:Mağara ve Işık
  • DENEME: Edebiyat Yazıları
  • İNCELEME:Mevlana,Yunus Emre,Mehmet Akif Ersoy




MONA ROSA

Mona Rosa. Siyah güller, ak güller. 
Geyve'nin gülleri ve beyaz yatak. 
Kanadı kırık kuş merhamet ister. 
Ah senin yüzünden kana batacak. 
Mona Rosa. Siyah güller, ak güller. 

Ulur aya karşı kirli çakallar, 
Ürkek ürkek bakar tavşanlar dağa. 
Mona Rosa bugün bende bir hal var. 
Yağmur iğri iğri düşer toprağa, 
Ulur aya karşı kirli çakallar. 

Açma pencereni perdeleri çek, 
Mona Rosa seni görmemeliyim. 
Bir bakışın ölmem için yetecek. 
Anla Mona Rosa ben öteliyim. 
Açma pencereni perdeleri çek. 

Zeytin ağaçları, söğüt gölgesi, 
Bende çıkar güneş aydınlığına. 
Bir nişan yüzüğü bir kapı sesi. 
Seni hatırlatır her zaman bana. 
Zeytin ağaçları, söğüt gölgesi. 

Zambaklar en ıssız yerlerde açar 
Ve vardır her vahşi çiçekte gurur. 
Bir mumun ardında bekleyen rüzgar, 
Işıksız ruhumu sallar da durur. 
Zambaklar en ıssız yerlerde açar. 

Ellerin, ellerin ve parmakların 
Bir nar çiçeğini eziyor gibi. 
Ellerinden belli olur bir kadın, 
Denizin dibinde geziyor gibi. 
Ellerin, ellerin ve parmakların. 

Zaman ne de çabuk geçiyor Mona. 
Saat onikidir söndü lambalar 
Uyu da turnalar girsin rüyana, 
Bakma tuhaf tuhaf göğe bu kadar. 
Zaman ne de çabuk geçiyor Mona. 

Akşamları gelir incir kuşları, 
Konarlar bahçemin incirlerine. 
Kiminin rengi ak kiminin sarı. 
Ah beni vursalar bir kuş yerine. 
Akşamları gelir incir kuşları. 

Ki ben Mona Rosa bulurum seni 
İncir kuşlarının bakışlarında. 
Hayatla doldurur bu boş yelkeni. 
O masum bakışların su kenarında. 
Ki ben Mona Rosa bulurum seni. 

Kırgın kırgın bakma yüzüme Rosa. 
Henüz dinlemedin benden türküler. 
Benim aşkım uymaz öyle her saza. 
En güzel şarkıyı bir kurşun söyler. 
Kırgın kırgın bakma yüzüme Rosa. 

Artık inan bana muhacir kızı, 
Dinle ve kabul et itirafımı. 
Bir soğuk, bir mavi, bir garip sızı 
Alev alev sardı her tarafımı. 
Artık inan bana muhacir kızı. 

Yağmurlardan sonra büyürmüş başak, 
Meyvalar sabırla olgunlaşırmış. 
Bir gün gözlerimin ta içine bak 
Anlarsın ölüler niçin yaşarmış. 
Yağmurlardan sonra büyürmüş başak. 

Altın bilezikler o kokulu ten 
Cevap versin bu kuş tüyüne. 
Bir tüy ki can verir gülümsesen, 
Bir tüy ki kapalı geceye güne. 
Altın bilezikler o kokulu ten. 

Mona Rosa. Siyah güller, ak güller. 
Geyve'nin gülleri ve beyaz yatak. 
Kanadı kırık kuş merhamet ister, 
Ah senin yüzünden kana batacak. 
Mona Rosa. Siyah güller, ak güller.



4. EDİP CANSEVER (1928 – 1986)


  • İkinci Yeni akımının özgün örneklerini verdi.
  • Nokta dergisinde yazilar yazmıştır.
  • ''İkindi Üstü'' adlı kitabında topladığı şirleri Garip etkisinde yazılmış yaşama sevincini dile getiren şiirlerdir.

  • ''Yer Çekimli Karanfil''adlı kitabındaki şiirleriyle de İkinci Yeni'nin başarılı örneklerini vermiştir.


  • Şirinde zamanla sevinç yerini bunalıma, toplumsal dengesizlikleri eleştirme kaygısı yerini yıkıcı bir umutsuzluğa bıraktı. “Dize işlevini yitirdi gerekçesiyle yeni arayışlara yöneldi.

  • İkinci Yeni içindeki bazı şairler gibi anlamsızlığı savunmadı. Kapalı, anlaşılması güç, yine de anlamdan ayrılmayan bir şiire yöneldi.

  • Çok farklı imgeler kullanırken bile düşünce öğesini göz ardı etmedi.

  • ''Masa da Masaymış Ha,Yer Çekimli Karanfil'' şairin en tanınmış şiirleridir.



  • ESERLERİ

  • ŞİİRİkindi Üstü, Yerçekimli Karanfil,Tragedyalar, umutsuzlar Parkı, Petrol, Nerede Antigone, Ben Ruhi Bey Nasılım, Şairin Seyir Defteri, Yeniden...

  • DÜZ YAZI:  Şiiri Şiirle Ölçmek,Gül Dönüyor Avucumda









5. ECE AYHAN (1931 – 2002)


  • İkinci Yeni'nin en özgün kendisinden en çok söz ettiren şairidir.
  • Uzun bir süre kaymakamlik da yaptı.

  • İkinci Yeni'nin en kapalı şiirlerini yazmıştır.

  • Eserlerinde Sürrealizm etkisi görülür.

  • Bir imgeler sanatı olarak gördüğü şiirde sürrealist teknikleri de başarıyla kullanmıştır.

  • ''Sivil Şair'' olarak tanınmıştır.

  • Kendine özgü çağrışımlar ve göndermelerle örülü şiirleriyle hem Türk şiirinde hem de İkinci Yeni’nin içinde farklı bir kanal açtı. Şiirinin kilit noktası dildir.




  • ESERLERİ

  • ŞİİR: Ortadokslular, Sivil Şiirler, Son Şiirler,Kınar Hanım'ın Denizleri,Bakışsız Kedi Kara,Yort Savul,Zambaklı Padişah, Devlet ve Tabiat...

  • ANI:Defterler
  • DENEME:Aynalı Denemeler,Bir Şiirin Bakır Çağı
  • GÜNLÜK:Başıbozuk Günceler
  • MÜLAKAT ve SÖYLEŞİ:Hay Hak! Söyleşiler

 







6. İLHAN BERK (1918 – 2008)



  • 1935'te çıkardığı Güneşi Yakanların Selamı'nda ölçülü,uyaklı bireysel temalı şirler yer almıştır.

  • 1939'dan sonra toplumcu öze yönelmiş 1954'ten sonra ise soyut şiir yolculuğuna çıkmıştır.

  • Şiirleri kadar yazılarıyla da İkinci Yeni tartışmasının içinde bulunmuş,İkinci Yeni'nin en güçlü savunucusu olmuştur.

  • Yalnızlık duygusu,aşk ve tarih şiirlerinin başlıca konusudur.

  • Doğu şiirinin klasik kalıplarını denedi.

  • Araştırmacı kişiliği, özgün duyarlılıkları ve buluşlarıyla 20.yy Türk şiirinin en önemli isimleri arasındadır.



  • ESERLERİ

  • ŞİİR:Güneşi Yakanların Selamıİstanbul, Günaydın Yeryüzü, Pera,Galile Denizi,Çivi Yazısı , Atlas, Kül, İstanbul Kitabı, Deniz Eskisi, Delta ve Çocuk, Galata, 

  • Deneme-Günük-Otobiyografi-Söyleşi: Uzun Bir Adam, El Yazılarına Vuruyor Güneş, İnferno, Karatlı At, Logos, Poetika















7. ÜLKÜ TAMER (1937 – …)




  • İlk şiir kitabı “Soğuk Otların Altında ile başlayarak İkinci Yeni duyarlılığını yansıtan soyutlamalara yönelik, yoğun ve özgün bir imge anlayışı geliştirdi.

  • Yalın bir dil kullandığı şiirlerinde giderek toplumsal kaygılar ve düşünce öğeleri ağırlık kazandı.

  • Çocuksu bir duyarlılıkla ironinin birleştiği şiirleri ilgi çekmiştir.

  • Yoğun ve özgün bir imge anlayışı geliştirmiştir.



  • ESERLERİ

  • ŞİİR: Soğuk Otların Altında, Gök Onları Yanıltmaz, Ezra ile Gary, Sıra Göller,İçime Çektiğim Hava Değil Gökyüzüdür, Virgülün Başından Geçenler...

  • ÖYKÜ:Allaben Öyküleri
  • ANI: Yaşamak Hatırlamaktır.
  • OYUN:Duygular Konuşuyor
  • ÇOCUK KİTAPLARI:Pullar Savaşı,Şeytanın Altınları,Günışığı Hoşça Kal













8-KEMAL ÖZER (1935-2009)


    Şiir hayatına İkinci Yeni ile başlamıştır.İlk önce İkinci Yeni'de bireysel temalar işlemiş sonraki yıllarda dünya görüşünü değiştirerek Toplumcu Gerçekçi sanat anlayışını benimsemiştir.

     Şiirin yanısıra gezi,röportaj,anı ve öykü türünde eserler vermiştir. Ancak öykü ve şiirleriyle tanınmıştır.





ESERLERİ


ŞİİR:Gül Yordamı,Ölü Bir Yaz,Bir Adı Gurbet,Kavganın Yüreği, Yaşadığımız Günlerin Şiirleri, Sınırlamıyor Beni Sevda, Bir Adı Gurbet, İnsan Yüzünün Tarihinden Bir Cümle...